Kwaliteitsindicatoren in een woonzorgcentrum: meten, registreren en verbeteren
Welke indicatoren het VIKZ in woonzorgcentra meet, hoe de meting verandert met BelRAI LTCF, waar de resultaten verschijnen en hoe je van een resultaat naar een verbeteractie gaat.
Voor directie, kwaliteitscoördinatoren, hoofdverpleegkundigen en BelRAI-coördinatoren van woonzorgcentra in Vlaanderen. Versie 1.0, 22 september 2026.
Ontvang de gids als pdfWaarom
Vlaamse woonzorgcentra meten al jaren hun zorgkwaliteit met indicatoren: doorligwonden, gewichtsverlies, vallen, fixatie, zorg rond het levenseinde. Die meting is aan het veranderen. De zelfregistratie maakt plaats voor indicatoren die berekend worden uit BelRAI LTCF, en daarnaast zijn er de bevragingen over kwaliteit van leven en de metingen van handhygiëne. Die laatste twee staan al per woonzorgcentrum op Zorgkwaliteit.be, waar families en doorverwijzers ze kunnen lezen.
Wat misloopt, is het vervolg. Het resultaat komt binnen, wordt op een overleg getoond, en verdwijnt in een map. Er komt geen doel, geen actie, geen verantwoordelijke, en bij de volgende meting weet niemand of er iets veranderd is. Deze gids zet op een rij wat er gemeten wordt, wat er in 2026 verandert, en hoe je van een cijfer naar een verbetering gaat.
Een voorproef
Hoe de meting werkt
1. Wie meet: het VIKZ, met het Departement Zorg
Het Vlaams Instituut voor Kwaliteit van Zorg (VIKZ) ontwikkelt de indicatoren, berekent ze en publiceert de resultaten, in opdracht van de Vlaamse overheid via een beheersovereenkomst. De thema's bepaalt het mee met het Departement Zorg, en het werkt samen met de koepelorganisaties. Het kwaliteitsdecreet van 5 mei 2023 voorziet dat elke voorziening kwaliteitsinstrumenten en -indicatoren hanteert, en dat de Vlaamse Regering per sector bepaalt welke gegevens voorzieningen registreren. Dat artikel is volgens de Codex op 22 september 2026 nog niet in werking. Intussen gelden de erkenningsvoorwaarden, met onder meer de driejaarlijkse zelfevaluatie.
Wat je bijhoudt: Wie bij jullie de contactpersoon is voor het VIKZ en voor BelRAI, en waar de feedbackrapporten bewaard worden.
Waar het misloopt: Niemand is aangeduid. De uitnodiging voor een meting of het feedbackrapport komt toe bij iemand die intussen vertrokken is.
2. Van zelfregistratie naar BelRAI LTCF
Jarenlang registreerden woonzorgcentra de woonzorgindicatoren zelf, en sinds 2016 waren ze allemaal verplicht te registreren. Het laatste gepubliceerde sectorrapport gaat over het meetjaar 2023, met indiendata 31 juli 2023 en 31 januari 2024. Die zelfregistratie wordt verlaten: volgens Zorgkwaliteit.be gebeuren de metingen vanaf 2025 op basis van de BelRAI LTCF-inschalingen. Voor gewichtsverlies, valincidenten, fysieke vrijheidsbeperking en doorligwonden vermeldt de site een meting op basis van BelRAI in 2026. Voor palliatieve zorg staat in 2026 een pilootmeting gepland.
Wat je bijhoudt: Het laatste individuele feedbackrapport uit de zelfregistratie, als vertrekpunt om later te vergelijken.
Waar het misloopt: Denken dat er niets meer te doen is omdat je niet meer zelf registreert. De cijfers komen nu uit je BelRAI-inschalingen: hoe volledig en actueel die zijn, bepaalt je resultaat.
3. BelRAI LTCF: de bron van de nieuwe indicatoren
Sinds 1 juni 2023 is BelRAI LTCF verplicht als zorgplanningsinstrument in Vlaamse woonzorgcentra. Sinds 1 januari 2024 wordt elke nieuwe bewoner uiterlijk acht weken na de opname ingeschaald: het Departement Zorg verlengde die termijn van één maand naar acht weken. Tegen 1 juni 2025 moesten alle bewoners ingeschaald zijn. Volgens het Departement Zorg zijn per woonzorgcentrum minstens 20 ingeschaalde bewoners nodig om een indicator op basis van één inschaling te berekenen. Voor indicatoren die twee inschalingen vergelijken, was er in juni 2025 nog onvoldoende data binnen het juiste tijdsinterval.
Wat je bijhoudt: Per afdeling: hoeveel bewoners ingeschaald zijn, hoeveel nieuwe bewoners binnen de termijn, en wanneer de laatste herinschaling gebeurde.
Waar het misloopt: Inschalingen die bij de opname gebeuren en daarna niet meer. Indicatoren die een evolutie meten, hebben een tweede inschaling nodig. Zorginspectie volgt volgens het Departement Zorg in cijfers op of er ingeschaald en opnieuw ingeschaald wordt.
En nog 2 punten in de volledige gids.
Gratis
Ontvang de volledige gids
Je krijgt meteen een mail met een link naar de pdf. Die link werkt dertig dagen.
Gratis hulp
Gratis hulp van de overheid en partners
Wat al bestaat, hoef je niet zelf te maken: sjablonen, overzichten en informatie van de overheid, de sector en andere partners.
- Zorgkwaliteit.be: residentiële ouderenzorg Welke indicatoren in woonzorgcentra gemeten worden, en het jaarrapport ouderenzorg 2025.(opent in een nieuw tabblad)
- Zorgkwaliteit.be: zorgvoorzieningen vergelijken De gepubliceerde resultaten van woonzorgcentra naast elkaar, met de toelichting van elke voorziening.(opent in een nieuw tabblad)
- Zorgkwaliteit.be: informatie voor zorgprofessionals De stand van elke indicator voor woonzorgcentra, met de documenten bij de metingen.(opent in een nieuw tabblad)
- BelRAI-kennisportaal Uitleg over BelRAI LTCF, handleidingen en het vormingsportaal.(opent in een nieuw tabblad)
- Kwaliteitscentrum voor Diagnostiek: BelRAI Uitleg over de BelRAI-instrumenten en een gratis e-learning.(opent in een nieuw tabblad)
Zo doet ZorgFlow dat
ZorgFlow berekent geen kwaliteitsindicatoren en bevat geen bewonersgegevens: het is geen zorgdossier en geen BelRAI-software. Het helpt met wat na het resultaat komt. In Kwaliteit leg je een resultaat of een overleg vast als bron, en maak je per verbeterpunt een actie met een verantwoordelijke, een prioriteit en een deadline. De verantwoordelijke rondt af met bewijs, daarna wordt de actie goedgekeurd of met een reden afgekeurd. Een actie die over tijd gaat, zie je meteen.
In Cijfers staan de kerncijfers van de organisatie, elke maand vastgelegd, met hun verloop over de voorbije maanden. Je stelt per kerncijfer een eigen doel in, en de tegel kleurt groen, oranje of rood. Een van die kerncijfers is het deel van de verbeteracties dat op tijd afgerond werd. Zo zie je niet alleen of er acties zijn, maar ook of ze uitgevoerd worden.
Bronnen
- Zorgkwaliteit.be: residentiële ouderenzorg
- Zorgkwaliteit.be: informatie voor zorgprofessionals
- VIKZ: sectorrapport Vlaams indicatorenproject woonzorgcentra, kwaliteitsindicatoren 2023 (1 oktober 2024)
- VIKZ: jaarrapport 2025 residentiële ouderenzorg (16 januari 2026)
- Codex Vlaanderen: decreet van 5 mei 2023 over de kwaliteit van zorg in het beleidsdomein Welzijn, Volksgezondheid en Gezin
- Departement Zorg: BelRAI binnen de ouderenzorg
- Departement Zorg: BelRAI LTCF na de zachte opstart (terugkoppeling webinar 27 juni 2025)
- Zorginspectie: verslagsjabloon woonzorgcentrum, versie 5 november 2024 (modules kwaliteitsbeleid en hulp- en dienstverlening)
Deze gids is een momentopname op 22 september 2026 en geen juridisch advies. De indicatoren op basis van BelRAI waren toen nog in ontwikkeling: definities, meetmomenten en publicatie kunnen nog wijzigen. Kijk de actuele stand na op Zorgkwaliteit.be. Vragen over de indicatoren kan je stellen aan het VIKZ (kwaliteit.oz@vikz.be), vragen over BelRAI aan het Departement Zorg (belrai@vlaanderen.be).